Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
15
materialistycznym,lingwistycznym,genetycznymczyneuropsychologicz-
nymfunkcjonowaniemzjednejstronyazrozumiałym(irozumiejącym)
wyjaśnianiemludzkiegozachowania-zdrugiej,prawdopodobnienigdy
niebędziezasypana,stanowiącswoisty«sekretnatury»(por.Chomsky,
za:WebeliStigliano2004,s.100).Psychologia(podobniejakinnenauki
społeczne)wydajesięznajdowaćpoobubrzegachtejszczeliny.Czyjakieś
mostymogąbyćtukiedykolwiekprzerzucone?Izajakącenęmożnabyje
przerzucić?”(por.Trzópek2006,s.167).
Niniejszaksiążkastanowipróbępodjęciatychkwestiiponownie,tym
razemzpunktuwidzeniaszczególnegoproblemupodmiotowościczłowie-
ka.Współcześniepytanieomożliwościnprzerzuceniamostu”wydajesię
nabieraćnowegosensu.Jesttakzwłaszczawkontekścierozwojunowych
metodbadawczychwobszarzeneurobiologiiipsychologii.Prowadzito
dopowstanianowego,nowoczesnegonaturalizmu,opartegonabiologii,
anie-jakdawniej-nafizyce.
Reasumującto,cozostałopowiedzianepowyżej,pracatamatrzy
podstawowecele.Pierwszytorekonstrukcjaidyskusjanadistotnymidla
podmiotowościstanowiskami,taknagrunciefilozoficznym,jakempirycz-
nym.Stanowiskatesamewsobiesąinteresujące,aledodatkoworodzą
wielepytań,którewartesąpostawienia,anaktóreczęstoniemałatwych
odpowiedzi.Wartojejednaksobieuświadomić.
Podrugie,celemjestpróbabliższegookreśleniatego,copodmiotowe.
Trzebaprzytympamiętać,żepytanieopodmiotwydajesięjednymztych
npytańautentycznych”,októrychfilozofpodmiotowościManfredFrank
powiada,żeodpowiedźnanienigdyniejestsamaprzezsięoczywista.
Anawetgdyzostanieudzielona,problemniezostanierozwiązany,gdyżsą
małeszanse,żebędzietoodpowiedźpełna(por.Frank1997/2002).Stąd
mojeodpowiedzizmierzaćbędąwkierunkuwykazaniaspecyficznejstruk-
turybytupodmiotowego,niepretendującjednakdojejwyczerpującego
ujęcia.Tutakżepojawiająsięproblemy,którenieznajdująwspółcześnie
rozwiązaniaibyćmożedługojeszczetakiegorozwiązanianiebędzie.
Potrzecie,ważnąkwestiąjestpróbaodpowiedzinapytanie,czywspół-
czesna(naturalistyczna)naukadysponujeodpowiedniminarzędziami,by
uchwycićpodmiotowośćczłowieka,czyteżprzeciwnie-podmiotowośćta
jejsięwymykalubteżowaproblematykamożliwajesttylkodofragmen-
tarycznegoujęcia.Mówiącinaczej,jesttopytanieomożliwośći(ewen-
tualnie)zakresorazkosztynaturalizacjipodmiotu.Innąstronątejsamej
kwestiijestpytanieoto,czycoś,ajeślitak,toco,faktyczniezostajewów-
czas(tj.pozastosowaniuprocedurnaturalistycznych)pominięte.Prob-
lemdotyczyłbywięctego,czynaturalistycznieujętypodmiotjestjeszcze
nprawdziwym”podmiotem.
Pracaniniejszaskładasięzdwóchpodstawowychczęści.Wczęści
pierwszejzajmujęsiępodmiotemwfilozofii.Odwołałamsięgłówniedo
szerokopojętejmyślifenomenologicznejzjednejstronyorazfilozofiiana-