Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
14
RozdziałI
literackich,aleichprawidłoweiwłaściweczytanie,deklamowanie,czylićwiczenie
sprawnościwichgłosowejrealizacji.PisałotymwpracyOszkołachczyliakade-
miachksiągdwojewsposóbnastępujący:
nDotądbyłamowaotym,jakautorówwypadaczytaćiurządzaćichlekturę.Pozostaje
jeszczeomówiććwiczenia,którestanowiąnajpotężniejszyczynniknauki”6.
MarycjuszzPilznarozróżniałtrzyszczegółowesposobyćwiczenia:dysputę,dekla-
macjęipiśmiennewypracowania.
WIIpoł.XIXwieku,kiedykształtowałysięwydziałyfilologiiangielskiejnaame-
rykańskichuniwersytetach,anadretorykąilogikązaczęładominowaćliteratura,
nauczycielewymowywystąpiliznarodowejradynauczycielijęzykaangielskiego.
obokwydziałówfilologicznychzaczętotworzyćwydziaływymowy,dziękiczemu
mogłyonekształtowaćswójprogramwedługszerokopojętejretoryki,aukazujące
siępodręcznikiretorykidawałypodstawypoprawnegomówieniaipisania.Herbert
A.Wichelnspołożyłpodwalinypodkrytykęretoryczną(rhetoricalcriticism),która
wodróżnieniuodkrytykiliterackiejinterpretującejwartościstałeiuniwersalnezaj-
mujesięefektem.Wichelnsbyłzwolennikiemitwórcąnurtuneoarystotelesowskie-
go7wtzw.tradycyjnejszkolekrytykiretorycznej,opierającejsięnaosiągnięciach
retorykiklasycznej8.Retoryka,jakzauważaJakubZ.Lichański,jestwiedząimocą,
azarazemsiłąwymowy,ułatwiadostrzeganie,uczywynajdywaniatego,comożepo-
mócwprzekonaniu,uczywypowiadaniamyśliiodnosisięzarównodotekstówmó-
wionych,jakipisanych9.Współcześniewykorzystujesięretorykęwpracyztekstem,
copozwalanaanalizęjegotreści,zrozumienieiinterpretacjęnietylkoliteracką,ale
iretoryczną,wtymiwykonawczą.Poprzeztekstartystycznyprzekonujemynietyl-
kodojegotreści,przesłania,formyartystycznej,awięccelów,jakieokreślapoprzez
teelementyautor,aledocelówmówcyiwykonawcy,któryówtekstprezentuje,wy-
głasza,interpretuje.
Wieleosóbpracującychnacodzieńwróżnychinstytucjachkultury(wbiblio-
tekachszkolnych,pedagogicznychipublicznych,wośrodkachicentrachkultury)
zadajemipytanie:Jakieznaczeniedlapracywspółczesnegoanimatorakultury,peda-
gogateatru,nauczyciela,bibliotekarzamaznajomośćdramatu?odpowiedźjestjed-
na:Maznaczeniewiodące.Dramatjestczęściąliteraturypięknejobokpoezjiiprozy.
Jegoznajomośćianaliza,chociażnaróżnympoziomietrudności,przygotowujeczy-
telnikadopóźniejszegoodbiorudramatuwformiescenicznejlubfilmowejreali-
zacji.Podstawowymizadaniamitakichinstytucjijakcentrumkultury,biblioteka,
świetlicajestdziałać,tworzyćianimować,popularyzowaćiupowszechniaćliteratu-
rę,sztukęikulturęwogóle−tęzamkniętąwksiążkachitęprzekazywanąpoprzez
6
7
Ibidem,s.193.
Drugimnurtembyłtzw.nurthistoryczny.
8
A.D.Jaroszyńska,KrytykaretorycznawStanachZjednoczonychAmeryki,nPamiętnikLiteracki”
,
1988,z.3,s.99-103.
9
Zob.J.Z.Lichański,Retorykaodśredniowieczadobaroku,PWN,Warszawa1992,s.38-40.