Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
Znaczenieiochronapłazów
Płazyzkoleiżywiàsięgłówniebezkręgowcami,
comaogromneznaczeniedlagospodarkiczło-
wieka.Zjadajàdużeilościowadów,uważanych
zaszkodnikilasów,póliogrodów.Uzupełniajà
więcdziałanieptakówzjadajàctakżetebezkrę-
gowce,któresàprzeznieodrzucane(np.zewzglę-
dunabarwyochronneczynieprzyjemnyzapach).
Wprzeciwieństwiedowiększościptaków,wiele
płazówżerujenocà,awięczjadaowadynocne,
niedostępnedlaptaków.
Pozatympłazywykorzystywanesàwbadaniach
laboratoryjnychzzakresumedycynyifarmakologii,
aniektóretoksynyprzezniewytwarzaneznalazły
zastosowaniewleczeniuchoróbczłowieka.
Niektóregatunkipłazów,np.żabyzielone,ża-
baryczàcaczyaksolotlmeksykańskimajàzasto-
sowaniekulinarne.Wpewnychrejonachwschod-
niejAfrykiodłowyżabszponiastych(rodzaj
Xeno-
pus
)sàważnymokresowymuzupełnieniemdiety.
PodobniewChinachipołudniowo-wschodniej
Azjiżabyzrodzaju
Paa
stanowiàbardzoistotnà
częśćlokalnegomenu.Sàonezarównohodowa-
nenafermach,jakipozyskiwaneześrodowiska
naturalnego.Odławianieizjadanieniektórychpła-
zów(chińskasalamandraolbrzymia)jestjużod
wielulatzakazane.Niewszystkichzakazytepows-
trzymujà,zaśograniczeniapowodujàwysokie
cenyichmięsa(około100dolarówza1kg
w2005roku)naczarnymrynku.Szacujesię,iż
wciàguostatnich45latpopulacjategogatunku
zmalałaookoło80%.Płazysàbardzochętnie
jedzoneprzezmieszkańcówAmerykiŚrodkowej
iPołudniowej.Sàtamnawetpodawanejakomiejs-
cowyprzysmakturystom.Bardzozagrożonażaba
Telmatobiusculeus
jestuważanawPeruiBoliwii
zararytasipozyskiwanaponadmiarę.Podobny
problemwystępujezżabàgoliatemzKamerunu
iGwinei,bardzodużympłazem(największympła-
zembezogonowym)osmacznymmięsie.Tenga-
tunekjestrównieżzagrożony.
Płazy(podobniejakgady)zawszewzbudzały
mniejszezainteresowanieludziniżnp.ptakiczy
ssaki.Ogólniemożnapowiedzieć,iżstanwiedzy
odanymgatunkuzależyodtego,wjakimśrodo-
wiskuonżyje(czyłatwogoobserwować)orazod
poziomucywilizacjiinaukinaobszarzejegowy-
stępowania.Stosunkowonajlepiejopisanesà
płazyzterenówEuropy,Australii,Japonii,Kana-
dyiStanówZjednoczonych.Najmniejwiadomo
opłazachbeznogich,występujàcychgłówniewzie-
milubściółcenaniedostępnychobszarachtropi-
kalnych.Wielegatunkówtejgrupyznanychjest
zjednegolubkilkuprzypadkowoschwytanych
izakonserwowanychokazów.
Wostatnichczasachbadanianadpłazami,
szczególniebezogonowymi,nasiliłysię.Okazało
siębowiem,żeliczbaosobnikówwielugatunków
zmniejszasięwzastraszajàcymtempie,bardziej
niżwinnychgrupachzwierzàt.Niektóreznich
jużwyginęły.Szacujesię,iżod1980rokubezpo-
wrotnieznikłookoło122gatunkówpłazów.
Naukowcyoceniajà,iżokołojednatrzeciawszyst-
kichżyjàcychtaksonówjestwjakimśstopniu
zagrożona.Rejony,wktórychnajwięcejgatunków
płazówpotencjalniemożezniknàćzpowierzchni
ZiemitoHaiti(aż92%występujàcychtamtaksonów
jestzagrożonych),Kolumbia,Meksyk,Ekwador,
BrazyliaiChiny.
Wydajesię,żeprzyczynyobserwowanego
wwielukrajachzanikaniapłazówsàróżnorakie,
wzależnościodwymagańekologicznychibiologii
danegogatunku.Doprzyczyntychzaliczyćmożna:
przemysłowezanieczyszczeniewód,osuszanie
bagien,globalneocieplenieklimatu,wycinaniela-
sów,sadzenielasówiglastych(spadajàcezdrzew
dozbiornikówigłyobniżajàpHwody),zarybianie
zbiorników,budowaautostraditp.Zaskoczeniem
dlanaukowcówbyłojednakodkrycie,żenagłe
zanikaniepopulacjiobjęłopłazy,któremiały
bardzoograniczonykontaktzczłowiekiem,wy-
stępujàcwrezerwatachiparkachnarodowych,
położonychzdalaodludzkichsiedzibczyprze-
mysłu.Udowodnionoszkodliwywpływdziurozo-
nowychnarozwójpłazów(poprzezzwiększonà
ekspozycjęnapromieniowanieUV).Negatywnà
rolęodgrywajàteżkwaśnedeszcze.Wniektórych
przypadkachprzetrzebienielubzaniklokalnych
populacjispowodowałychorobypłazów,takiejak
globalnaepidemiagrzybicza–chytridiomikoza,
atakujàcagłówniepłazybezogonowe,atakże
iogoniaste.Dużymzagrożeniemdlapłazówmo-
gàbyćkulturaitradycjapanujàcenadanymob-
szarze–wChinachnp.ponadtrzydzieścigatun-
kówpłazówwykorzystywanychjestwmedycynie
ludowej.Podobniewmedycynieorazmagiiwy-
korzystywanesàpłazywAmeryceŚrodkowej.
15