Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
dowysłaniaswoichczłonków–zgodniezkwalifikacjami–doczterechpierwszychwarsztatów:krawieckiego(ul.Okopowa127),
stolarskiego(ul.Okopowa144),ślusarskiego(ul.Okopowa144)idoszwalniprzyul.Okopowej12791.
WaadHa-Kibucimzostałpozbawionymożliwościwpływanianaorganizacjępracychaluców,cowprostwyartykułowanowpiśmie
skierowanymdojejprzewodniczącegoZachariasza26listopada1940r.:„ZabraniamPanuwtrącaniasięwwewnętrznesprawy
warsztatówpracy”92.Wpołowiegrudniakonfliktnajwyraźniejnieosłabł,apróbywycofaniasięzciężkiejpracyprzywykopywaniu
pieńkównacmentarzuzostałyutrącone,oczymponowniepowiadomiłkomendantChimowicz(listz18grudnia):„Praca
wydobywaniapieńkównacmentarzunaskutekrozkazuPanaPrzełożonegoStarszeństwaŻydówtrwanadaliSekretariatGrup
Literowychaniniejestupoważniony,aniteżniemaprawawstrzymywaćdalszejpracy”,grożącjednocześnie:„jeśliktóryś
zchalucówdopracysięniestawi,będzienatychmiastusuniętyzterenuMarysinaII”93.
Młodzieżnajwyraźniejunikałaciężkiejpracy.Chimowicznieprzestawałgrozićosobomuchylającymsięodpracy,aza
dopilnowanie,abyniedochodziłodo„złośliwegoniestawiennictwachalucówdopracy”,uczyniłodpowiedzialnesekretariatygrup
literowychicyfrowych.UchyleniesięodpracymiałobyćtraktowanejakosabotażiskutkowałowydaleniemzMarysina,„gdyżpraca
zgodniezrozkazemPanaPrzełożonegoStarszeństwaŻydówmusibyćukończonajaknajprędzejwobecnadchodzącejzimy”94.
12stycznia1941r.zawieszonopracęKomisjiKulturygrupliterowych.Pojawiłsięenigmatycznykomunikat,że„wzwiązku
zwytworzonyminaMarysiniewarunkami”wszelkiepracekomisjizostająwstrzymane”95.
WpołowiestyczniapodjętojeszczepróbęuzdrowieniasytuacjinaMarysinielubprzeorganizowaniadziałalnościgrup.Wtymcelu
powołanodożyciaKomisjęSanacyjną,wskładktórejweszliIcchakZachariasz,ArieTyszlerijakosekretarzEliezerSilski.Zachował
sięszczegółowyspisczłonkówgrupliterowych,wskazującynato,żewbrewniesprzyjającymokolicznościomwgrupachliterowych
mieszkałowciąż917osób96.KomisjaSanacyjnamogłafunkcjonowaćprawdopodobniekilkatygodni.
Pierwszazimawgetcienależaładowyjątkowociężkich,brakowałozarównopieniędzy,jakiżywności.Dochodziłodowielu
nieprawidłowościwrozdzielaniużywności,czegoechamożnaznaleźćrównieżwkorespondencji.Przydziałychlebadlapracujących
najwyraźniejginęływkwucach.CorazsilniejwstrukturygrupingerowałteżkomendantChimowicz,decydującychoćbyoich
przymusowymłączeniuiprzenoszeniu.9listopada1940r.nakazałtrzemgrupomcyfrowym(XXVI,XXVIIIiXX)zamieszkanie
wjednymbudynkuprzyul.Gibalskiego397.
Wydajesię,żepierwszerozpadłysięgrupycyfrowe.Jużodlistopada1940r.opuszczałojewieluczłonków.Naichmiejsce
przyjmowanojeszczechętnych,aleniemiałotocharakterumasowego.Dlaprzykładu–11listopadazgrupyXIodeszłopięciu
członkówaprzyjętyzostałtylkojeden98.
Grupyliterowerównieżniewytrzymałypresjiiniezdołałyutrzymaćswojejautonomii.19stycznia1941r.LolekLubiński,
należącywcześniejdohachszar,zanotował:
WieczoremspotkałemArona,którypowiedziałmi,żeRumkowskirozwiązałwszystkiegrupyznajdującesięnaMarysinie.Marysin
podobnozostanieodebranyŻydomiwcielonydomiasta(podobnomajązrobićtamlotnisko)99.
Żadnelotniskooczywiścieniepowstało,byćmożeargumentowyłączeniuterenuMarysinabyłjedynieelementem
propagandowym.
Wgrupachpojawiłsięferment,atroskaowłasnedobrozaczęłaprzeważaćnadinteresemgrup.DlaRóżyKrajkowskiejnaprzykład
negatywnymbohateremzmianwśrodowiskukibucuGordoniistałsięjejduchowyprzywódcaArieTyszler:
Podkoniec1940r.wewnętrznewspółżyciemiędzymłodzieżąwhachszarzezaczęłoszwankować.Stałosiętoprawdopodobnie
wzwiązkuzpogarszającąsięsytuacjąmaterialnąhachszary.Głównąprzyczynąrozkładunaszejhachszary„Gordonia”byłArie
Tyszler.Towarzyszemuzarzucali,żekradłczęśćprzydziałówhachszarydlaswejrodziny.Rozpocząłsięwśródczłonkównastrój
nieufnościwstosunkudoniegoidoresztykierownictwa.Podejrzewanoich,żekradną100.
Trudnostwierdzić,wjakiejmierzejejopinięoTyszlerzemożnauznaćzaobiektywną,niemniejwartozauważyć,żewbardzo
dokładnejrelacjiJosefaWassercyjeranatematdziałalnościkibucuGordoniiwgetcienazwiskoTyszleraniepadaanirazu.
Hachszaryuległylikwidacji,którazakończyłasięwmarcu1941r.PoświęconyzostałtemufragmentwKronicegetta
łódzkiego.Cowartepodkreślenia,tytułnotatki–„Lustracjahachszar”,wpierwotnejwersjibrzmiał:„Likwidacjahachszar”:
Wniedzielędnia9marcaPanPrezesodbyłlustracjęznajdującegosięnaMarysinieośrodkaprzysposobieniarolnegomłodzieży,tzw.
hachszar.Ośrodekskupia360młodychludziobojgapłci.PanPrezesodbyłrozmowęzkierownictwemośrodka.Wczasielustracji
PanPrezesskonstatował,iżdoośrodkadostałosiębardzowielenieodpowiednichosób,wskutekczegopracatejplacówkiwiele
pozostawiadożyczenia.PanPrezeszarządziłdoraźniewyeliminowaniezhachszarniepożądanychjednostekizarządził
przeprowadzeniereorganizacji,mającejnaceluuzdrowieniestosunkówwośrodku101.
Ruchhachszarowyodegrałbardzoważnąrolęwżyciumłodzieżyimiałwpływnakolejnefazyżyciawgetcie.Zamieszkanie
naMarysinie,znalezieniesięwzbliżonychwiekiemipoglądamigrupach,możliwośćsamodzielnegozaangażowaniasię
wrealizowaniezałożeńżyciakibucowego,doczasuwojnyomawianychteoretycznie,pozwoliłotymmłodymludziomuniknąć
problemów,któredopadływówczaspozostałączęśćspołeczeństwagetta.Niedotykałoichbezpośredniowidmogłodu,gdyżmieli
polauprawneiprawodokorzystaniazplonów.Młodziipełnizapałuludzie,niczympierwsiosadnicyruszylinamarysińskiepola.
Wpracykierowałonimipoczuciemisji,gdyżmiałasięonaprzysłużyćogółowi.Zachowałsięapelozbieranieziółimalin
napotrzebyaptekwgetcie,dziękiczemu„młodzieżznajdującasięnaterenieMarysinaIIbędzietąawangardą,którastaćbędzie
nastrażyinteresówSpołeczeństwaŻydowskiegowgetcie”102.Posiadalimieszkania,którewłasnymisiłamiporządkowali