Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
1.WPROWADZENIE
naprzykład,odsatyrycznegozerwaniazaspiracjamirefleksji
filozoficznej,jakienastępujewpowieściFerdydurke.15Parody-
styczniezastosowanyefektobcościopierasięwtejpowieścina
wyśmianiufilozofiiinieotwierajakotakigłębszegowymiaru
semantycznego.16JeślichodziopóźniejszydramatOperetka,to
niejestniezbędne,bypostaćprofesora,którybezprzerwywy-
miotujeizostałpomyślanyjakodrastycznaaluzjadoSartre,a,
łączyćzkoncepcjamifilozoficznymifrancuskiegomyśliciela.
Wkręgufilozofiiegzystencjalnejiskoligaconychzniąnur-
tówfilozoficznychwyłaniasiędlaGombrowiczawyzwanie,na
któreniewystarczyodpowiedziećjużtylkośrodkamiparody-
stycznejdeformacjiczysatyrycznejdemarkacji.Granicemię-
dzyfilozofiąiliteraturązostająwymierzonenanowo,prakty-
kaliterackaintegrujefilozofięzwłasnymaktem,wytwarzając
przytym„hybrydalne”teksty.17Tymsposobemfilozofiastaje
sięprzesłankąfunkcjonalnątekstuliterackiego,któryswąauto-
nomięukazujewkontakcieiwkonfrontacjizfilozofią.
15
Chodziorozdział„Filidordzieckiempodszyty”:WitoldGombro-
wicz,Ferdydurke.LekcjaliteraturyzJerzymJarzębskimiAndrzejemZawadz-
kim,Kraków1997,s.85-98.
16Natematparodystycznegowpisywaniakluczowychpojęćfilozo-
ficznychiuzyskiwanegowtensposóbdystansuodwyszydzanegomy-
śleniafilozoficznego:JanuszMargański,Gombrowiczwiecznydebiutant,
s.156inast.–tutajrównieżoRabelais,mjakoantenaciedespektującego
stosunkudofilozofii.Por.również,natematparodystycznegodystansu
wobecKantawwymienionymrozdzialeFerdydurke:HanjoBerressem,
TheLawsofDeviation:PhysicalandPsychicAberrationsintheNovelsofWi-
toldGombrowicz,w:Gombrowicz,sGrimaces:Modernism,Gender,Nationality,
s.89-131,zwłaszczas.94inast.–obezpośredniejkonfrontacjizpodroz-
działemII(„Antynomiaczystegorozumu”)KantowskiejKrytykiczystego
rozumu.
17Natemathybrydalnościjęzykaliterackiego,któryzostałprzesy-
conyfilozofią:BernhardWaldenfels,HybrideFormenderRede,w:Post-
strukturalismus.HerausforderungandieLiteraturwissenschaf,red.Gerhard
Neumann,GermanistischeSymposien–Berichtsbände,XVIII,Stutgart–
Weimar1997,s.323-337.
12