Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
2.FILOZOFIAJAKOOBSESJA...
niającejsięjakosensownajedność.
149
Impetmoralnymyślimar-
ksistowskiejrozmijasięponadtozrealiamiekonomicznymiXX
wieku:150krytykamarksizmujestkrytykąpaństwrealnegoso-
cjalizmu,którychrepresyjnapolitykapozostajewsprzeczności
zmarksistowskimpostulatemludzkiegowyzwoleniaiozna-
czazdradęwobeczasadyprzezwyciężanianiesprawiedliwo-
ścispołecznej.151Wswejhistorycznejkonkretyzacjimarksizm
okazujesiępomyłką,ponieważparadoksalniewzbytmałym
stopniuuwzględniastrukturalnezależnościekonomiczneispo-
łeczne,kostniejącwdoktrynalnejrepresyjności.
152
Skłonnośćdo
autorytaryzmuGombrowiczdostrzegajużwMarksowskim
sformułowaniu„dyktaturaproletariatu”,któramabyćkoniecz-
nadlaurzeczywistnieniakomunizmu.153Jeślipamiętaćoscep-
tycyzmieGombrowiczawobecpróbinterpretowaniahistorii
jakoprocesu,tozaskakujeufność,zjakąautorPrzewodnikawi-
dziwtechniceszansęnasprawiedliwąprzyszłość,albowiem–
itutajargumentujeniemaljakmarksista–właśnietechnikama
umożliwiaćzarównoprzyswajanierzeczywistości,jakiusuwa-
149Krytykęzniesieniadialektycznegoruchudziękifinalnemupogo-
dzeniuprzeciwieństwformułujeGombrowiczrównieżwtrakciekon-
frontacjizDionysosemMascoloijegoksiażkąLeCommunisme.Rela-
tionetcommunicationouladialectiquedesvaleursetdesbesoins,Paris1953:
Gombrowicz,DziennikI,1953-1956,s.136-141,zwłaszczas.141.Publika-
cjaMascolo,zdaniemJeleńskiego,jestreprezentatywnadlafrancuskich
intelektualistówlewicowychpowojennejepoki:KonstantyA.Jeleński,
Odbosościdonagości.(OnieznanejsztuceWitoldaGombrowicza),w:Witold
Gombrowicz,Dramaty.Dzieła,t.VI,Kraków1996,s.335-371,zwłaszcza
s.358;należyjednakzauważyć,żepodkonieclatczterdziestychMasco-
lozostałwykluczonyzFrancuskiejPartiiKomunistycznejiniebyłwier-
nymorędownikiemdoktrynypartyjnej.
150
Zob.Gombrowicz,Przewodnikpofilozofiiwsześćgodzinikwadrans,
s.113inast.
151Podobnierównież:tenże,DziennikI,1953-1956,s.130-134.
152Zob.tenże,Przewodnikpofilozofiiwsześćgodzinikwadrans,
s.114-115.
153Zob.tamże,s.116-117.
48