Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
2.3.GOMBROWICZOWSKAINTERPRETACJANOWOCZESNEJFILOZOFII...
fięNietzschegoipóźniejszyegzystencjalizm.75Ztrzechmoż-
liwościprzezwyciężeniawoli,jakierozważaSchopenhauer,
interesujeGombrowiczaprzedewszystkimsztuka.AutorFer-
dydurkeignorujezarównoetykę,jakizorientowanenadaleko-
wschodniedoktrynyprzekraczaniewolidziękiascetycznemu
wyrzeczeniu.76Sztukaukazujesiępodpostaciąkontemplacji
estetycznej,którapociągazasobądystansodwoli:jakoge-
niuszczłowieksycisięświatemwsuwerennysposób,uwol-
nionyodwszelkiejinteresowności.Takieobcowanieześwia-
temzasadzasięnatranscendowaniuwoli,odsuwanejna
dystansprzezkontemplacjęestetyczną.
77
WedługGombro-
wiczaestetykaSchopenhaueraniesłuszniepopadławzapom-
nienie:nadalstanowiona,niezależnieodanachronicznej
metafizykiwoli,źródłoimpulsówdlanowoczesnejsztuki.78
75Zob.tamże,s.69-72,zwłaszczas.71.
76Zob.tamże,s.73inast.
77
Gombrowiczodnosisię–niewspominającotymexplicite–dowy-
wodówSchopenhaueranatemat„platońskiejidei:przedmiotusztuk”;
zob.ArthurSchopenhauer,DieWeltalsWilleundVorstellung.ErsterBand.
WerkeinfünfBänden,t.1,Zürich1988,s.231inast.(§30inast.),zwłasz-
czas.251inast.(§36–pojęciegeniusza);objaśniająceuwagidotychwy-
wodów:ArthurSchopenhauer,DieWeltalsWilleundVorstellung.Zweiter
Band.WerkeinfünfBänden,t.2,Zürich1988,s.421inast.(ogeniuszu:
s.437inast.–genialnośćjako„doskonałaobiektywność”izdolnośćczys-
tegooglądu).Geniuszwznosisięponadswąindywidualność,abystać
się„czystopoznającympodmiotem,jasnymokiemświata”,którejako
„jasnezwierciadłoświata”dostrzegaprawdziwąistotęrzeczy:Arthur
Schopenhauer,MetaphysikdesSchönen.PhilosophischeVorlesungen,TeilIII.
AusdemhandschriflichenNachlaßhg.v.VolkerSpierling,München–
Zürich1988,s.67-85,cytats.67-68.
78RelewancjęfilozofiiSchopenhaueradlaThomasaManna,Marce-
laProusta,RobertaMusila,AndréGide,a,ThomasaBernhardaiinnych
autorównowoczesnościwykazują:Schopenhaueretlacréationlitéraireen
Europe,red.AnneHenry,Paris1989;KarlHeinzBohrer,ÄsthetischeNega-
tivität,München2002,s.332inast.:autorpodkreśla,żeSchopenhauer–
iNietzsche–wywarłwpływnadwudziestowiecznąliteraturębardziej
swymiimaginatywnymisymbolaminiżsystematycznąmyślą.
31