Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
2.FILOZOFIAJAKOOBSESJA...
czypisarzy,naprzykładprzezCzesławaMiłosza,9jakona-
wiązaniedosarmackiejkulturyszlacheckiej.10Linięgranicz-
ną,jakąGombrowiczprzeciąga,opisującsiebiejako„artystę”
ijako„filozofa”,powtarzaradykalneprzeciwstawienienauki
isztuki.
11
Nowoczesnąnaukę–zfilozofiąwłącznie–Gombro-
wiczpostrzegajakoabstrakcyjnąmaszyneriępojęciową,któ-
rachybianiedocieczonejindywidualnościkonkretnegoczło-
wieka.Literatura–jakwszelkasztukawogóle–musi,będąc
przeciwieństwemnauki,byćzależnaodkonkretnejindywidu-
alnościjednostki.Otwieraprzedniąmożliwośćautentycznej
autoekspresji,wolnejodabstrahującegosposobumówienia,
stądwłaśniesztucenajlepiejudajesięunikaćwpływunauki
wogóle.
12
Wobecrozpętanejdynamikinowoczesnejnaukiifi-
lozofiisztukamabyćgwarantemdoświadczeniakonkretności,
zakorzenionegowświecieżycia–dziękiczemufunkcjasztuki
polegałabynaamortyzowaniuogromnegopotencjałuwyzwa-
lanejciekawościteoretycznej.WedługGombrowiczapozycja
artystywprocesienowoczesnejprodukcjiideistanowiodpo-
wiednikpozycjikonsumenta,którymieszasięmiędzyprodu-
centów:„Oto,wśródproducentów,zjawiłsiękonsument!”13
Uzasadnieniesceptycznegostosunkudodynamikiwiedzy
przywodzinapamięćopisysztuki,którazpunktuwidzenia
9CzesławMiłoszwyrażaopinię:„GombrowicztoJanChryzostom
Pasek,któryuzyskałsamowiedzę”(w:JakbrzmiGombrowiczowskiedzieło
w1999roku?,„TygodnikPowszechny”,nr31,1sierpnia1999);por.Cze-
sławMiłosz,Zaczynającodmoichulic,Wrocław1990,s.333inast.
10Natematsarmatyzmu:StanisławCynarski,Sarmatyzm–ideologia
istylżycia,w:PolskaXVIIwieku.Państwo,społeczeństwo,kultura,red.Ja-
nuszTazbir,Warszawa1977,s.247-271;JanuszTazbir,SarmatyzmaBarok,
„KwartalnikHistoryczny”1969/76,s.815-830.
11Gombrowicz,Testament,s.56inast.
12PieroSanavio,Gombrowicz:Formyirytuał,w:Gombrowiczfilozof,
s.25-68,zwłaszczas.33.
13Gombrowicz,DziennikI,1953-1956,s.146.
16