Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
2.3.GOMBROWICZOWSKAINTERPRETACJANOWOCZESNEJFILOZOFII...
2.3.1.Pierwszaredukcja:wątpienie
wpewnośćistnieniaświata–KartezjusziKant
AutorPrzewodnikapofilozofiipodzieliłgonatrzynaściewy-
kładów,zktórychkażdymainnąobjętość.Pierwszywykład
rozpoczynasięretrospektywnymspojrzeniemnapoczątkino-
woczesnejfilozofii,którąinaugurująKartezjusziKant;Gomb-
rowiczpojmujenowoczesnąfilozofięjako„wielkąredukcję
myślenia”,któraunieważniławyjaśnianieświata,opartena
substancjalistycznychczydogmatycznychfundamentach.Au-
torefleksyjneupewnianiemożliwościpoznania,polegającena
sprawdzaniuwszelkichpoglądów,dotychczasprzyjmowa-
nychjakopewnik,Kartezjuszopieranaabsolutnymwątpie-
niu;maonoprowadzićdooczywistejpewności,dziękiktórej
możnabędzienapowrótuzyskaćniepowątpiewalnąwiedzę.
KartezjańskiewątpienieuważaGombrowiczzapierwszy
szczebel„wielkiejredukcji”,którązcałymimpetemrozpo-
czynaKant.62
Termin„redukcja”,wedługGombrowiczaoznaczający
podstawowyrysnowoczesnegokonstytuowaniawiedzyfi-
lozoficznej,odnosisiędokwestionowanianapozóroczywi-
stychpewników,fenomenologicznierozumianegoprzezau-
torajako„wzięciewnawias”;kwestionowanietodokonujesię
wprocesierefleksji,którapodważabezpośredniewpisywanie
szczegółuwupewnionąrzeczywistość,takjakpodznakiem
zapytaniastawiapodejmowaneprzezpodmiotpróbysamo-
uzasadnieniasiebie.Dialektycznyzwiązekobupólproblemo-
wychfascynujeGombrowiczarównieżuKanta,któregofilo-
zofiakrytyczna–autorPrzewodnikawymieniaKritikderreinen
VernunfiKritikderpraktischenVernunf–jakosystematyczny
62Gombrowicz,Przewodnikpofilozofiiwsześćgodzinikwadrans,s.54
inast.;autoreksponujeznaczenieDiscourssurlaméthode(1637).Nate-
matfilozofiiKantajakowłaściwegopoczątkuwielkiejredukcjimyśle-
niazob.tamże,s.58.
27