Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
30
Mikrosocjologiajakodyscyplinaspołeczna
mumetodologicznego,jakiejtuwkońcudokonałem,mimodokonaniawielumody-
fikacjitegostanowiska,niemusiwsposób,,automatyczny’’prowadzićdouznania
holistycznychdyrektywwyjaśnianiazjawiskspołecznych.Uwypuklenieemergentności,
jakościowejróżnorodnościiwielopoziomowościświataspołecznego(adotegospro-
wadzająsięwspomnianemodyfikacjeholistycznychzałożeńontologicznych)wymaga
przyjęciawnaukachspołecznychodmiennejkoncepcjiwyjaśniania.Jesttokoncepcja
zdecydowanieredukcjonistyczna,choćredukcjonizmtenodbiegaodtradycyjnych
schematów.(Debatanadmożliwymimodelamiredukcjiwnauceiredukcjonizmu
wnaukachspołecznychjestrównieżywaiburzliwajaksporywokółholizmuiin-
dywidualizmu.Por.Brittan,1970;Brodbeck,1958;Feyerabend,1979,s.62–151;
Hempel,1969,s.179–199;Homans,1967;1970a,s.340–343;1970b,s.313–328;Blau,
1970,s.329–339;Hovard,1971;Hummell,Opp,1968;1971;Kemeny,Oppenheim,
1956;Lachenmeyer,1970;Nagel,1970a,s.294–343;1970b;Schaffner,1967;1969;
Sklar,1967;Spinner,1973;Webster,1973;Wright,1968;Marnane,Rockwell,1966;
Madden,1961;Michael,1971;Brody,1975;wśródpracpolskichautorówwarto
wymienić:Malewski,1957;NowakS.,1971,s.135–211;1976;Szmatka,1975b;Sztom-
pka,1979,s.83–128;Krajewski,1974a;1977,s.30–40;1974b,s.115–146;NowakI.,
1974;Żytkow,1974;Zamiara,1974;Urbanek,1973;Majewski,1974;Amsterdamski,
1964).
Reasumując,najogólniejszyschematwyjaśnianiawnaukachspołecznychwygląda
następująco.Proceswyjaśnianiadanegozjawiskarozpoczynamyodfilozoficznej
(głównieontologicznej)charakterystykizjawiskawyjaśnianegowceluustaleniajego
podstawowychuwarunkowań.Następniestaramysięsformułowaćmożliwienajpeł-
niejszeinajgłębszewyjaśnieniapierwszegorzędutegozjawiska,tojestwyjaśnienia
,,jednopoziomowe’’,czylitakie,wktórycheksplanansieksplanandumnależądotego
samegopoziomu.Zkoleinapodstawiewcześniejszejanalizyfilozoficznejgłównych
zależnościiuwarunkowańtegozjawiskaformułujemywyjaśnieniadrugiegorzędu
izarazemwyjaśnieniaostateczne,tojesttakie,wktórycheksplanansiebędziemysię
odwoływalidoprawitwierdzeńdotyczącychzjawiskzpoziomuinnegoniżeksplanan-
dum.
Wtymmomencieproceswyjaśnianiakomplikujesiędotegostopnia,iżtrudno
mówićoistnieniuprecyzyjnegoalgorytmubudowaniawyjaśnieńostatecznych.Dla-
czego?Otóżzesferyzrutynizowanych,zestandaryzowanychczynnościbadawczych
wkraczamy(właśniewmomencieformułowaniawyjaśnieńdrugiegorzędu)wsferę
poszukiwańbadawczych.Należytorozumiećwtensposób,żecokolwieksięstanie,
odtegomomentuzależećbędziewyłącznieodindywidualnejdecyzjibadacza.Infor-
macjapewna,jakąwtymmomenciebędziebadaczposiadał,ograniczasięjedynie
dotego,iżabyzbudowaćwyjaśnieniedrugiegorzędu,wyjaśnienieostatecznebada-
negozjawiska,należydążyćdosformułowaniawyjaśnień,,wielopoziomowych’’,to
znaczywyjaśnień,wktórycheksplanansbędziesięodnosiłdozjawiskzinnego
poziomuintegracjiświataspołecznegoniżpoziom,naktórymwystępujeeksplanan-
dum.Wprawdzieowenajogólniejszezałożeniaontologiczne,którympoświęciłem
więcejuwaginiecowcześniej,mogąstanowićbardzoważnąwskazówkę,jakdokony-
waćostatecznegowyjaśnieniabadanegozjawiska,alewieledodatkowychelementów,