Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
I.Monizmipluralizmjakodwiekoncepcje...
21
snejpoliarchii.Pokrywająsięoneztrzemapodstawowymiwymiarami
demokracji:współzawodnictwem,uczestnictwemorazwolnościamioby-
watelskimi.Sątowartościzmienne:uwarunkowaniawposzczególnych
krajachmogąpowodowaćwprowadzenielubrozszerzenie,bądźna
odwrót–ograniczenie,anawetupadekpoliarchii.Dopoliarchiiwiedzie
ścieżkademokratyzacjisystemupolitycznego.
StopieńdemokratyzacjijestwedługR.Dahlafunkcjądwuzmien-
nych:możliwościkontestacjidecyzjirządzących,tzn.stopnialiberaliza-
cjisystemuorazprawaudziałuwwyborachidostępudourzędów
publicznych,tzn.stopniapartycypacjiobywateliwprocesachdecyzyj-
nychsystemu.Wkonsekwencjimożliwesączterytypysystemów
politycznych:hegemoniezamknięte(niskistopieńliberalizacji,niska
partycypacja),hegemoniewłączające(niskistopieńliberalizacji,wysoka
partycypacja),oligarchiewspółzawodniczące(wysokistopieńliberaliza-
cji,niskapartycypacja)orazpoliarchiecharakteryzującesięwysokim
stopniemliberalizacjiiwysokąpartycypacjąpolitycznąobywateli.
Systempolitycznymożeewoluowaćwkierunkuliberalizacji,gdy
zwiększająsięmożliwościkontestacjirządzących,lubwkierunku
popularyzacji,gdyszerszekręgispołecznedopuszczanesądoudziału
wprocesachdecyzyjnych.Teoretyczniemożliwa,choćrzadkospotyka-
na,jestteżwypadkowaobydwutendencjidemokratyzacyjnych
17
.
Utopijnebyłobyjednakoczekiwanie,żeprocesdemokratyzacjidopro-
wadzidorealizacjiideałudemokracji;wpraktycemożnamiećnadzieję
tylkonapewnezbliżeniesiędoniego.Ztejracjitrudnowskazać
równieżnaprzykładcałkowitejrealizacjikoncepcjipoliarchii.Zdaniem
tegoautora,zuwaginaczterygłównekryteria:wolneiuczciwewybory,
swobodęzrzeszaniasię,wolnośćsłowaorazdostępdowszelkichźródeł
informacji,istniejącepaństwamogąbyćpodzielonenapełnepoliarchie,
poliarchiezmałymiograniczeniami,poliarchiezeznacznymiograni-
czeniamiorazanalogiczniezróżnicowanepodwymienionymiwzględami
systemyniedemokratyczne(zdominacjąjednejpartiiiwielopartyjne,
zograniczonąswobodąsłowa,zpełnąkontroląorganizacji,mediów
iwolnościsłowa)
18
.Niektórzyautorzywskazują,iżnawetstabilne
poliarchie,czyliliberalnedemokracjenaZachodzie,wcaleniesą
jednakoweanibezwzględniepluralistyczne:niektóreznichskłaniają
siękucentralizmowiiwładzywiększości(tzw.demokracjewiększo-
17
R.Dahl,1971,s.34–35;krytyczneomówienie
M.Śliwiński
,
2005
,
Analizaporów-
nawczasystemówpolitycznych
,t.1:
Drogidonowoczesności
.
StudiumEuropy
Wschodniej
,Uniw.Warszawski,Warszawa,s.80–83.
18
R.Dahl,1995,s.332.