Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
dydaktycznychobraztzw.drugiegożyciaprawarzymskiegowEuropieśre-
dniowiecznejinowożytnej.Sąoczywiścieświadomi,żerozszerzenieprzez
podręcznikkątawidzeniaotenobrazrzutujerównieżnaprzedstawienie
dziejówantycznych.Historycyprawawiernimetodomtradycyjnymodrzu-
cajątakieujęciajakoanachronicznemierzenieprzeszłościmiarąwspółcze-
sną.Wmyślpurystycznejdyrektywystosowaniajedynieterminówźródło-
wychpopadająoniwnominalizm,zakładającyjakokryteriumistnienia
danejinstytucjidysponowanieprzezniąwłasnąnazwą.Łatwomożnawtedy
popaśćwuprawianiehistoriiterminologiiprawniczejzamiasthistoriipra-
wa.Natomiastautorzysązgodni,żetrzebawykorzystaćowocebadań
ostatnichlatnadwpływamiprawarzymskiego.Naprzykładwkwestiire-
cepcjiprawarzymskiegoautorzyprzyjmujązapunktwyjściapogląd,że
trudnomówićoróżnicyjakościowejmiędzyNiemcamijakoklasycznymkra-
jurecepcjiainnymikrajamieuropejskimi.PrzecieżCorpusIurisCivilisnawet
wNiemczechnieobowiązywałwtakimsensie,wjakimobowiązująnowo-
żytnekodeksy.Stanowiłondlaprawnikaeuropejskiegoepokirecepcjitylko
silniejlubsłabiejwiążącyautorytet.Prawopowszechne,czylitzw.iuscom-
mune,byłozjawiskiembardziejdoktrynalnymniżściślenormatywnym.
Wodróżnieniuodwykładuprawaobowiązującego,przedmiotyhisto-
rycznoprawnepowinnyraczejinspirowaćstudentadosamodzielnegomy-
ślenia,próbującwyjaśnićmu,jakidlaczegoHstałosię”to,cojestdzisiaj,
anieprzytłaczaćgokompletnościądanych.Tooczywiściewybórtylkojed-
negozmożliwychpunktówwidzenia,jakpokazujeanegdota,którejboha-
teramisądwajprofesorowieprawarzymskiegozUniwersytetuweLwowie:
LeonardPiętak(1841-1909)iFerdynandŹródłowski(1843-1894):
HBywaliegzaminatorzyibardzołagodni,bywaliiinni.Sławęwyjątkowo
surowegoprzywiązywałatradycjastudenckado[liprof.Piętaka,który
wymagałdokładnegopamięciowegoopanowaniaprzedmiotu,wprzeci-
wieństwiedoŹródłowskiego,profesorarównieżprawarzymskiego[li.
Źródłowski,umysłgłębokiioryginalny,kładłnacisknaorientacjęstudenta
wprzedmiocie.Opowiadanosobie,żerazpodczasegzaminuPiętakzażą-
dałodkandydatawyliczeniawszystkichregułprawarzymskiegozaczynają-
cychsięodnemo,awięcnp.nemoplusiurisinaliumtransferrepotestquam
ipsehabet,neminiressuaservititp.Pytanywyliczyłkilkatakichprzepisów,
leczprofesorPiętaknastawałodalsze,ciąglepowtarzając:«Ajeszczejed-
no».Wreszcie,niemogącwydobyćzestudentaostatniegojużprzepisuza-
czynającegosięnanemo,Piętaksamzacytowałtenprzepis.Natoobecny
przykomisjiŹródłowskizapytałodsiebie:«Ajeszczejedno?».Piętakzdzi-
wiony,prawiezaniepokojony,odpowiedział:«Nieznamjużwięcejtakich»,
anatoŹródłowski:nemoomniascirepotest[niktniemożewszystkiegowie-
dzieći”(B.LongchampsdeBérier,Ochrzczonynaszablachpowstańczych…
Wspomnienia(1884-1918),Ossolineum,Wrocław1983,s.186).
Autorombliższajesttradycja,którejwyrazicielemstałsięmłodszy
zuczonych.Postanowiliprzygotowaćstosunkowoobszernypodręcznik,
32