Treść książki
Przejdź do opcji czytnikaPrzejdź do nawigacjiPrzejdź do informacjiPrzejdź do stopki
3.Główneinterpretacjebadawczerelacjizależności
Tabela1.PięćtypówimperializmuwujęciuJohanaGaltunga
41
Źródło:J.Galtung,AStructuralTheoryofImperialism,nJournalofPeaceResearch”1971,vol.8,no.2,s.92.
Ekonomiczny
Polityczny
Wojskowy
Komunikacyjny
Kulturowy
Przetwarzanie,środkiprodukcji
Decyzje,rozwiązaniaustrojowe
Ochrona,środkizniszczenia
Wiadomości,środkikomunikacji
Nauczanie,narzędziatwórcze
Państwocentrumdostarcza
Surowce,rynki
Posłuszeństwo,naśladownictwo
Dyscyplina,tradycyjnysprzęt
Wydarzenia,pasażerowie,dobra
Uczeniesię,konfirmacja
Państwoperyferiidostarcza
Istotnąrolęodgrywaobecniekoncepcjaimperializmukulturowego125.Odwołujesię
onadopoglądówAntonioGramsciegoiwbardziejograniczonymzakresie-Michela
Foucaulta.Pierwszyuważał,żehegemoniazkoniecznościmusisięopieraćnazmia-
niestanuświadomościpodporządkowanego;jejniezbędnymelementemjestwięcpro-
paganda126.Drugiupowszechniłpojęciedyskursu,rozumianegojakogwarantowany
przezsysteminstytucjonalny,wszczególnościoświatęinaukę,zespółzałożeń,które
kształtująwypowiedziipoglądy127.PróbęprzeniesieniakoncepcjiGramsciegonagrunt
międzynarodowypodjąłwszczególnościRobertW.Cox.Wedletegoautora,światowa
hegemoniajestkontynuacjąwewnętrznejdominacjiokreślonejklasyspołecznej.Opiera
sięona,podobniejakwprzypadkurelacjiwewnątrzpaństwowych,nainstytucjach
gospodarczychispołecznych,kulturzeitechnologii,zasprawąktórychkrajepery-
feryjnewbiernysposóbprzyjmująwzorcehegemona.Hegemoniatonietylkookre-
ślonymodelekonomiczny,alerównieżspołecznyipolityczny,przyczymdecydującą
rolęodgrywajączynnikikulturoweiideologiczne.Ważnyminstrumentemświatowej
hegemoniisąorganizacjemiędzynarodowe,którelegitymizująistniejącyporządek128.
Zagadnieniemtymzająłsięrównież,choćnieodwołującsięwprostdokoncepcjiimpe-
rializmukulturowego,J.S.Nye.Upowszechniłonpojęciesoftpower,zdefiniowanej
jakozdolnośćotrzymaniatego,czegopragniedanepaństwodziękijegoatrakcyjności
bardziejniżzapomocąprzymusuczyzapłaty.Softpoweropierasięnaatrakcyjności
kulturydanegokraju,jegoideałówpolitycznychirealizowanejpolitykizagranicznej.
Nienależyprzytymutożsamiaćsoftpowerzpozycjąkulturypopularnej129.Promocji
125Szerzejzob.M.F.Gawrycki,A.Szeptycki,op.cit.,s.98-107;K.Krzysztofek,Komunikowanie
międzynarodowe.Informacja,kultura,środkimasowegoprzekazu,stosunkimiędzynarodowe,Państwowe
WydawnictwoNaukowe,Warszawa1983,s.199-204.
126A.Gramsci,Zeszytyfilozoficzne,WydawnictwoNaukowePWN,Warszawa1991,s.160,196.
127M.Foucault,Porządekdyskursu,słowo/obrazterytoria,Gdańsk2002,s.32.Por.idem,Arche-
ologiawiedzy,PaństwowyInstytutWydawniczy,Warszawa1977,s.135,196.
128R.W.Cox,T.J.Sinclair,ApproachestoWorldOrder,CambridgeUniversityPress,Cambridge-
-NewYork-Melbourne1996,s.137.Zob.teżR.W.Cox,Gramsci,HegemonyandInternational
Relations:AnEssayinMethod,nMillennium:JournalofInternationalStudies”1983,vol.12,no.2,
s.162-175.
129J.S.Nye,Softpower.Jakosiągnąćsukceswpolityceświatowej,WydawnictwaAkademickie
iProfesjonalne,Warszawa2007,s.25,41.